برای هر سن چه کتابی بخریم؟ راهنمای انتخاب کتاب کودک از ۲ تا ۸ سال
📍وقتی برای کودک کتاب میخریم، معمولاً اولین چیزی که نگاه میکنیم رده سنی روی جلد است. اما دو کودک همسن👶🏻ممکن است سلیقه و تجربه کاملاً متفاوتی در کتابخوانی داشته باشند؛ یکی دوست دارد چند دقیقه درباره هر تصویر حرف بزند و دیگری میخواهد داستان سریع جلو برود💨
بنابراین برای انتخاب کتاب کودک بهتر است فقط نپرسیم: «این کتاب برای چند سالههاست؟»
بلکه بپرسیم: «آیا این کتاب برای کودک من جذاب، قابل فهم و متناسب با تجربه کتابخوانی او هست یا نه؟»
در این راهنما میخواهیم به صورت عملی بررسی کنیم برای کودکان ۲ تا ۸ ساله چه نوع کتابهایی مناسبترند و قبل از خرید باید به چه چیزهایی توجه کنیم🩸
قبل از خرید کتاب کودک این ۵ مورد را بررسی کنید👇🏻
۱. مقدار متن
یکی از اولین کارها این است که چند صفحه از داخل کتاب را ببینید. برای کودکی که حوصله دنبال کردن داستانی طولانی را ندارد، کتابی که در هر صفحه یک پاراگراف بلند دارد احتمالاً انتخاب اول خوبی نیست❗در مقابل، کودکی که مدتهاست برایش کتاب میخوانید ممکن است از داستانهای طولانیتر هم لذت ببرد😍
۲. تصویرها
در کتاب کودک، تصویر فقط برای زیباتر شدن صفحات نیست؛ بلکه بهتر است تصویرها موضوعی برای دیدن و حرف زدن به کودک بدهند🗣️
قبل از خرید چند صفحه را نگاه کنید و از خودتان بپرسید: «اگر متن را نخوانم، آیا میتوانم درباره این تصویر با کودکم حرف بزنم؟»
اگر جواب مثبت👌🏻باشد، احتمالاً کتاب ظرفیت بیشتری برای مطالعه مشترک دارد.
۳. طول داستان
بعضی داستانها در چند صفحه به نتیجه میرسند و بعضی دیگر شخصیتها و اتفاقات بیشتری دارند. برای کودکی که تازه با کتاب ارتباط گرفته، معمولاً شروع با داستانهای کوتاهتر راحتتر است. بعدها میتوان بهتدریج سراغ داستانهای طولانیتر نیز رفت🤓
۴. موضوع کتاب
حتی یک کتاب خوب اگر درباره چیزی باشد که کودک هیچ علاقهای به آن ندارد🫠، ممکن است تا مدت ها گوشه کتابخانه باقی بماند. بنابراین پیشنهاد می کنیم علاقه کودک را جدی بگیرید🤌🏻
حیوانات🫏، ماشینها🚗، دایناسورها🦕، احساسات😃، فضا🚀، مشاغل👮🏻♀️، دوستی 🤗و قصههای بامزه😎فقط چند نمونهاند.
۵. زبان کتاب
متن باید برای کودک قابل فهم باشد، اما لازم نیست تمام واژههای آن از قبل برایش آشنا باشند. وجود چند واژه تازه میتواند زمینه را برای گفتوگو ایجاد کند؛ ولی اگر برای تفهیم هر جمله به کودک مجبور به توضیح باشید، ممکن است به این معنی باشد که کتاب برای تجربه فعلی کودک دشوار است👶🏻
❓برای کودک ۲ تا ۳ ساله چه کتابی بخریم❓
در این سن بهتر است کتاب بیشتر تجربه مدار باشد تا داستانی طولانی.
کتابهایی با:
- تصویرهای بزرگ و واضح🎇
- متن کوتاه💬
- موضوعات آشنا😎
- حیوانات و اشیای روزمره🐼✂️
- بخشهای حرکتی و تعاملی🏃🏻♂️
- صفحات مقاوم📚
معمولاً انتخابهای قابل بررسیتری هستند.
کودک ممکن است یک صفحه را چند بار ببیند، تصویر را نشان دهد🫵🏻، کتاب را ببندد و دوباره باز کند. لازم نیست هر بار کتاب از اول تا آخر خوانده شود.
🔥یک نمونه از یارینو: «بچرخون بچرخون؛ آشنایی با شکلها»
این کتاب برای کودکان ۲ سال به بالا طراحی شده و دارای بخشهای چرخان است؛ یعنی کودک فقط شنونده نیست و میتواند با دست خودش تصاویر را تغییر دهد و شکلها را پیدا کند.
مناسب برای کودکی که دوست دارد هنگام دیدن کتاب، خودش هم چیزی را لمس و جابهجا کند🤏🏻
❓برای کودک ۳ تا ۴ ساله چه کتابی بخریم❓
در این سن میتوان کمکم کتابهایی را انتخاب کرد که علاوه بر تصویر، موضوع مشخصتری هم داشته باشند. داستان همچنان بهتر است قابل فهم باشد، اما میتوان درباره تصاویر بیشتر گفتوگو کرد🗣️
مثلاً هنگام خواندن کتاب لازم نیست مرتب سؤال بپرسیم. گاهی کافی است بگوییم: «وای! این میمون🙉رو دیدی کجا نشسته؟»
یا: «فکر میکنی این حیوان🫎داره کجا میره؟»
🔥یک نمونه از یارینو: «سلام دنیا! حیوانات جنگلی»
اگر کودک شما عاشق حیوانات است این کتاب می تواند انتخاب جذابی باشد🧲😎؛ این کتاب برای کودکان ۳ سال به بالا طراحی شده است، ۲۸ صفحه دارد و با متنهای کوتاه و تصاویر رنگی، حیوانات جنگلهای بارانی🌳را معرفی میکند.
❓برای کودک ۴ تا ۵ ساله چه کتابی بخریم؟❓
در این بازه میتوان کتابهایی را انتخاب کرد که موضوعی برای فکر کردن و گفتوگو داشته باشند. کودک در این سن بیشتر میتواند درباره شخصیت ها، اتفاقات و حتی احساسات موجود در داستان صحبت کند👶🏻
کتابهایی درباره:
- احساسات🌈
- دوستی☺️
- خانواده👨🏻👩🏻👧🏻👦🏻
- تجربههای روزمره🌳
- ترسها و نگرانیهای کودک😨
- داستانهای طنز و خیالپردازانه😆
میتوانند انتخاب های جذابی باشند.
🔥یک نمونه از یارینو: «چرا امروز غمگینم؟»
این کتاب از مجموعه «اولین احساسات من» برای گروه سنی ۳ تا ۷ سال طراحی شده و موضوع آن شناخت و گفتوگو درباره احساس غم است.
بهتر است چنین کتابی را به جلسه آموزشی تبدیل نکنید بلکه بعد از خواندن کتاب میتوانید بپرسید: «تو هم تا حالا اینطوری شدی؟»🥲
اگر کودک نخواست صحبت کند، لازم نیست اصرار کنیم❌
❓برای کودک ۵ تا ۶ ساله چه کتابی بخریم❓
در این سن میتوان به سراغ داستانهایی رفت که شخصیت مشخصتر، اتفاقات بیشتر و موضوعی برای ادامه گفتوگو دارند. در این سن بعضی از کودکان از قصههایی لذت میبرند که بتوانند خودشان را جای شخصیت اصلی🧒🏻بگذارند.
میتوان بعد از اتمام داستان پرسید: «اگر تو جای این شخصیت بودی چه کار میکردی؟»🧐
این پرسش نه برای پیدا کردن جواب درست❌ بلکه برای شنیدن فکر کودک است✅
🔥یک نمونه از یارینو: «قصههای کلاسیک؛ آنه شرلی»
نسخه کودکانه «آنه شرلی» در یارینو برای ۵ سال به بالا معرفی شده است، ۳۲ صفحه دارد و داستان آن حول شخصیتی خیالپرداز و پرانرژی شکل میگیرد. مناسب برای کودکانی که از شخصیتها، قصه ها و بلندخوانی مشترک با والد لذت میبرند🤓
❓برای کودک ۶ تا ۸ ساله چه کتابی بخریم❓
در این دوره انتخابها بسیار گستردهتر میشود. بعضی کودکان آرامآرام مستقل خواندن را شروع میکنند، اما این به معنی پایان بلندخوانی والد نیست❌حتی اگر کودک خودش بتواند بخواند، کتاب خوانی مشترک والد و کودک میتواند مفیدتر و جذابتر از چیزی باشد که کودک بهتنهایی قادر به خواندن آن است☺️
برای این سن میتوان کتابهای:
- داستانی
- تعاملی
- دانستنی
- معمایی
- برچسبی
- انتخابمحور
- طنز
- ماجراجویی
را امتحان کرد.
🔥یک نمونه از یارینو: «دارلا باید چه کار کند؟»
این کتاب برای ۶ سال به بالا طراحی شده و ساختار داستان انتخابی دارد؛ یعنی کودک در بعضی قسمتهای داستان برای شخصیت اصلی تصمیم میگیرد و مسیر داستان بر اساس انتخاب های او تغییر میکند. کتاب ۷۴ صفحه دارد؛ همچنین برای کودکانی مناسب است که دوست دارند فقط شنونده نباشند و در طول داستان تصمیم بگیرند❗
🔥یک نمونه از یارینو: «کتاب برچسبی هواپیماها»
این کتاب برای کودکان ۶ سال به بالا ارائه شده است و ترکیبی است از اطلاعات کوتاه، تصاویر و فعالیت های برچسبی درباره هواپیماها✈️ همچنین برای کودکانی مناسب است که کتاب های فعالیتمحور🤲🏻 با موضوع وسایل نقلیه🚗را دوست دارند.
❓چگونه بر اساس رفتار کودک برای او کتاب انتخاب کنیم❓
گاهی سن کودک به اندازه رفتار او به ما اطلاعات نمیدهد❌
📍اگر کودک زود از کتاب ها خسته میشود👇🏻
دنبال این ویژگیها در کتاب باشید: متن کمتر + تصویر بیشتر + امکان مشارکت
کتابهای کشویی، چرخان، برچسبی یا کتابهایی که کودک باید چیزی را در تصویر پیدا کند میتواند شروع بهتری باشد.
📍اگر کودک مدام سؤال میپرسد👇🏻
کتابهای دانستنی تصویری درباره:
- حیوانات
- بدن انسان
- فضا
- وسایل نقلیه
- طبیعت
میتواند انتخاب خوبی باشد.
📍اگر عاشق داستانسازی است👇🏻
کتابی را انتخاب کنید که تصویرهای آن جزئیاتی کافی برای گفتوگو داشته باشد و داستان آن فقط یک پیام آموزشی مستقیم نباشد❌
📍اگر درباره احساسات زیاد سؤال میکند👇🏻
کتاب داستانی درباره خشم، ترس، غم، دوستی یا حسادت میتواند شروع خوبی برای یک گفتوگو باشد؛ البته نه اینکه به وسیلهای برای نصیحت کردن کودک تبدیل شود.
📍اگر دوست دارد خودش کاری را انجام دهد👇🏻
کتابهای:
- برچسبی
- کشویی
- چرخان
- فعالیتی
- انتخابمحور
را امتحان کنید.
🚫۵ اشتباه رایج هنگام خرید کتاب برای کودک🚫
۱. خرید فقط به این خاطر که کتاب «آموزشی» است✏️
قرار نیست هر کتاب کودک عدد، حرف یا مهارتی را مستقیم به او آموزش دهد. قصهای که کودک از شنیدن آن لذت میبرد نیز ارزشمند است✨
۲. انتخاب کتاب خیلی بالاتر از توان فعلی کودک👶🏻
اینکه کودک ما چهار سال دارد به این معنا نیست که برایش کتاب پنج یا ششساله بخریم تا «جلو بیفتد»❗اگر کتاب برای او بیش از حد دشوار باشد، ممکن است علاقهاش به کتاب را از دست بدهد.
۳. نادیده گرفتن علاقه کودک❌
اگر فرزندتان عاشق ماشین🚗است، شروع کتابخوانی با کتابی درباره ماشین ها شاید بسیار موفقتر از کتابی باشد که بزرگسالان آن را مهمتر میدانند.
۴. تبدیل کتابخوانی به امتحان❗
بعد از هر صفحه کتاب لازم نیست بپرسیم:
«چی شد؟»
«اسمش چی بود؟»
«چه رنگی بود؟»
گاهی فقط داستان را بخوانید و با هم لذت ببرید🤓
۵. اجبار به تمام کردن کتاب📚
کودک وسط داستان خسته شد؟ اشکالی ندارد!
میتوانید کتاب را ببندید و بعداً دوباره به آن برگردید. هدف اولیه این است که کتاب با احساس خوشایند همراه شود.
📍قبل از خرید کتاب، این کار را انجام دهید🛍️
اگر در فروشگاه حضوری هستید، کتاب را باز کنید. اگر آنلاین خرید میکنید، تصاویر داخل کتاب و مشخصات محصول را ببینید. سپس به این سؤالها پاسخ دهید:
۱. مقدار متن برای کودک من مناسبه؟
۲. تصویرها براش جذابن؟
۳. موضوعش رو دوست داره؟
۴. داستان یا فعالیت رو میتونه دنبال کنه؟
۵. دوست دارم این کتاب رو بیشتر از یکبار باهاش بخونم؟
اگر بیشتر جوابها مثبتاند، احتمالاً انتخابتان منطقیتر از خرید صرفاً بر اساس عبارت «مناسب ۵ سال» روی جلد است🎯
📍راهنمای خیلی سریع انتخاب کتاب بر اساس سن📍
|
سن تقریبی |
دنبال چه کتابی باشیم؟ |
|
۲ تا ۳ سال |
تصویر بزرگ، متن کم، کتاب تعاملی و مقاوم |
|
۳ تا ۴ سال |
داستان کوتاه، حیوانات و موضوعات آشنا، تصاویر قابل گفتوگو |
|
۴ تا ۵ سال |
داستان، احساسات، دوستی و اتفاقات قابل پیشبینی |
|
۵ تا ۶ سال |
شخصیت و داستان منسجمتر، خیالپردازی و گفتوگو |
|
۶ تا ۸ سال |
داستان طولانیتر، دانستنی، برچسبی، معمایی و کتابهای انتخابمحور |
این جدول فقط یک راهنمای اولیه است؛ تجربه و علاقه واقعی کودک همیشه باید در تصمیم نهایی نقش داشته باشد.
📍🤌🏻جمعبندی؛ بهترین کتاب برای کودک من کدام است؟🤌🏻📍
برای انتخاب کتاب کودک، عدد روی جلد نقطه شروع خوبی است؛ اما پایان تصمیم نیست❗
قبل از خرید به سه چیز بیشتر از همه توجه کنید🩸: سن و تجربه کتابخوانی کودک، علایق واقعی او، نوع تجربهای که کتاب ایجاد میکند.
گاهی بهترین انتخاب، کتابی نیست که بیشترین محتوای آموزشی را دارد؛ بلکه کتابی است که کودک بعد از تمام شدنش میگوید: «دوباره بخونش!»🤓اگر این اتفاق بیفتد، احتمالاً یکی از مهمترین قدمها را برای ایجاد رابطه مثبت کودک با کتاب برداشتهایم👶🏻
😎کتاب مناسب کودک را در یارینو پیدا کنید😎
در یارینو میتوانید کتابها را بر اساس گروه سنی، موضوع و نوع فعالیت بررسی کنید و با توجه به علایق کودک، گزینه مناسبتری را برای او انتخاب کنید🎯👇🏻
♦️نویسنده:
ملیکا امین زاده
کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
♦️آخرین بازبینی و بهروزرسانی:
[1405/05/25]
♦️این مطلب با هدف راهنمایی عمومی والدین تهیه شده است و ردههای سنی پیشنهادی باید در کنار علایق، تجربه و ویژگیهای فردی هر کودک در نظر گرفته شود.